Jedziemy do wód! – cz. 2: Co w wodzie piszczy?

Standardowy

Skoro już wiemy, jak powstała woda mineralna, skoro dokonano już odpowiednich odwiertów, aby ją wydobyć, skoro rozlano ją do butelek i skoro nabyliśmy już ją w sklepie, zastanówmy się, co konkretnie zawiera nasza butelka.

Woda mineralna w sensie konsumenckim i naukowym to zupełnie dwie różne sprawy. Tylko cześć wód mineralnych dostępnych w sklepie spełnia warunki wody mineralnej w rozumieniu hydrologicznym. Wody mineralne klasyfikuje się na podstawie ilości rozpuszczonych w nich minerałów. Ilość ta wyrażana jest najczęściej jako mg/l (miligramy składników mineralnych rozpuszczone w litrze wody) lub g/l (1 g = 1000 mg). W hydrologii za wody mineralne uznaje się takie wody, które zawierają ponad 1000 mg/l (1 g/l) rozpuszczonych składników. W sensie rynkowym woda mineralna to taka, która w ogóle zawiera rozpuszczone w niej pierwiastki i została wydobyta z odwiertu. W przeciwieństwie do wody źródlanej, która samoczynnie wypływa na powierzchnię ziemi, jest o wiele młodsza od mineralnej i krąży na znacznie mniejszych głębokościach.

Wody mineralne (ujęcie hydrologiczne)
słabo zmineralizowane 1 < M < 3
średnio zmineralizowane, słonawe 3 < M < 10
silnie zmineralizowane, słone 10 < M < 35
solnaki M > 35

gdzie M to mineralizacja wyrażona w g/l

Wody o mineralizacji poniżej 1 g/l zaliczane są do wód słodkich:

Wody słodkie (ujęcie hydrologiczne)
ultrasłodkie M < 0,1
słodkie 0,1 < M < 0,5
akratopegi 0,5 < M < 1
mineralne M > 1

Natomiast w ujęciu konsumenckim klasyfikacja wód mineralnych wygląda następująco:

Wody mineralne (ujęcie konsumenckie)
bardzo nisko zmineralizowana M < 0,05
niskozmineralizowana 0,05 < M 0,5
średniozmineralizowane 0,5 < M < 1,5
wysokozmineralizowane M > 1,5

Łatwo zauważyć, że do faktycznych wód mineralnych kwalifikują się tylko niektóre wody średniozmineralizowane oraz wody wysokozmineralizowane. Nie została natomiast określona górna granica mineralizacji. Należy jednak uważać, gdyż wody o bardzo wysokim stopniu zmineralizowania (np. woda Zuber – ponad 24 g/l) mogą być szkodliwe i aby korzystać z ich walorów zdrowotnych bezwzględnie należy je rozcieńczać (instrukcja rozcieńczania zazwyczaj jest podana na opakowaniu).

Przyjrzyjmy się teraz pierwiastkom występującym w wodzie. Można je podzielić na cztery grupy:

  1. Makroelementy (pierwiastki główne): sód, magnez, siarka, potas, chlor, wapń, mangan, brom, żelazo i jod.
  2. Mikroelementy (pierwiastki rzadkie): lit, bor, fosfor, miedź, cynk, arsen, chrom, kobalt, nikiel, srebro, bar, ołów.
  3. Pierwiastki śladowe: rubin, złoto, rtęć.
  4. Pierwiastki promieniotwórcze: radon, toron, uran, rad i tor.

Od razu da się stwierdzić, że nie wszystkie z nich są pożądanymi składnikami wody. Na razie zajmijmy się tylko tymi najczęściej występującymi i korzystnymi dla naszego zdrowia.

Magnez (Mg)
Pierwiastek ten jest konieczny do budowy kości i zębów (przyspiesza wchłanianie wapnia), aktywuje niektóre enzymy trawienne, jest niezbędny przy transporcie sodu i potasu w organizmie. Jony magnezu uczestniczą w pobudzaniu tkanki nerwowej, a także są niezbędne do właściwego funkcjonowania mięśni (uczestniczą w kurczliwości mięśni). Magnez działa także przeciwstresowo, wpływa na funkcje mózgu oraz opóźnia procesy starzenia.

Niedobory magnezu wiążą się z zaburzeniami krążenia, zaburzeniami pracy serca, nadpobudliwością, drgawkami, zaburzeniami w zachowaniu się, kruchością kości, większą zapadalnością na nowotwory oraz zmniejszeniem odporności.

Nadmierne ilości magnezu w organizmie stwierdza się dość rzadko.

Wapń (Ca)
Jest podstawowym składnikiem kośćca! Składnik ten zapewnia twardość zębów, wpływa na równowagę ciała, utrzymuje równowagę kwasowo-zasadową organizmu, wpływa na procesy przemiany materii, jest regulatorem procesów hormonalnych i przekaźnictwa nerwowego w organizmie.

Niedobór wapnia prowadzi do zniekształcenia kośćca, uszkodzenia zębów oraz zaburzeń funkcjonowania serca, układu nerwowego i mięśni (mogę osobiście zaświadczyć, że to prawda, gdyż ostatnio sam tego doświadczyłem: ogromne odwapnienie organizmu następuje w trakcie trombaferezy, zabiegu pozyskiwania samych płytek krwi – w końcowym etapie tego zabiegu czuje się wyraźne mrowienie, a nawet skurcze w mięśniach twarzy i czasami kończyn, co wynika właśnie z zaburzonej gospodarki wapniowej).

Nadmierne spożycie wapnia może przyczynić się do jego odkładania w nerkach w postaci kamieni. Może także zaburzać pracę serca i oddychanie.

Sód (Na)
Jest on bardzo istotnym makropierwiastkiem. W organizmie kation sodowy przeważnie występuje razem z anionem chlorkowym (Cl). Sód (wraz z chlorem) bierze udział w utrzymaniu równowagi kwasowo-zasadowej organizmu, chroni organizm przed nadmierną utratą wody (8 g sodu zatrzymuje 1 litr wody), utrzymuje sprawność mięśni i nerwów, a także uczestniczy w regulacji aktywnego transportu składników pokarmowych (witamin, aminokwasów i cukrów).

Niedobór sodu prowadzi do szybkiego odwodnienia organizmu, dlatego w czasie wysiłku sportowego zaleca się raczej spożywanie wód o wyższej zawartości sodu (napoje izotoniczne stosowane przez sportowców często mają dodatek sodu). Duża utrata sodu następuje również przy zażywaniu środków moczopędnych oraz przy biegunkach i wymiotach, gdyż sód wydalany jest z organizmu wraz z moczem, kałem i potem i innymi płynami ustrojowymi.

Jego nadmiar może prowadzić do choroby nadciśnieniowej. Wywołuje też ryzyko choroby nowotworowej żołądka i udaru mózgu.

Potas (K)
W organizmie pierwiastek ten ma decydującą rolę w przewodnictwie nerwowym, utrzymuje prawidłową kurczliwość mięśni, wpływa na równowagę kwasowo-zasadową, usuwa nadmiar wody i sodu z organizmu oraz uczestniczy w przemianie węglowodanowej i w syntezie białka ustrojowego.

Niedobory potasu u człowieka zdrowego występują niezwykle rzadko, gdyż jego podaż z pożywieniem znacznie przekracza dzienne zapotrzebowanie na ten pierwiastek.

Nadmiar potasu nazwany jest hiperkaliemią i praktycznie nie występuje u osób, których nerki funkcjonują we właściwy sposób, ponieważ nadwyżki potasu usuwane są z moczem.

Siarka (S)
W wodzie występuje głównie w postaci anionów siarczanowych SO42-, które mogą się przyczyniać do bardzo lekkiej alkalizacji organizmu (podwyższenie pH), ale nie stanowią źródła siarki i nie biorą udziału w zaspokajaniu zapotrzebowania na ten pierwiastek. Zapotrzebowanie na siarkę w organizmie traktuje się jako zapotrzebowanie na egzogenne (dostarczane z pożywieniem) aminokwas siarkowy – metioninę oraz witaminy – tiaminę i biotynę.

Chlor (Cl)
Pierwiastek ten występuję w organizmie zazwyczaj wespół z sodem. Razem z nim utrzymuje odpowiednie ciśnienie osmotyczne oraz reguluje równowagę kwasowo-zasadową. Ponadto służy do wytwarzania kwasu solnego w żołądku, a w postaci chlorku potasu lub chlorku sodu wpływa na prawidłowe funkcjonowanie serca.

Niedobór chloru osłabia system równowagi w organizmie i może wystąpić przy nadmiernym poceniu się i wymiotach.

Żelazo (Fe)
Chociaż tylko 20% zapotrzebowania organizmu na żelazo pokrywane jest z pożywienia (reszta uwalniana jest przy rozpadzie zużytych krwinek czerwonych), to jest to niezwykle istotny pierwiastek, gdyż jest niezbędny przy transporcie tlenu.

Niedobór żelaza prowadzi do niedokrwistości niedobarwliwej, a jego nadmiar możliwy jest głównie przy hemochromatozie wrodzonej (forma nabyta występuje rzadko), która prowadzi do odkładanie się niezwiązanego z hemoglobiną żelaza w wątrobie, trzustce, mięśniu sercowym, korze nadnerczy, stawach, powodując uszkodzenie ich tkanek. Śmiertelna dawka dla dorosłego człowieka wynosi 200 mg/kg masy ciała.

Pozostałe pierwiastki występują albo w szczególnych rodzajach wód mineralnych, albo w ilościach śladowych. Niektóre z nich omówię przy przedstawianiu konkretnych marek wód mineralnych i produktów na bazie wód mineralnych.

c.d.n.

5 responses »

  1. Czy ja mogę prosić o namiar na wody z dużą ilością sodu? Czy też to będzie w następnych odcinkach?

  2. Mam pomysł, możesz popijać woda solone pistacje, cudowny sposób na dostarczenie sobie dużej ilości sodu.

  3. @ Worek

    Bardzo słaby artykuł. Puszczam komentarz, bo nie zwykłem cenzurować komentarzy nie naruszających dobrych obyczajów. Niemniej po przeczytaniu mogę powiedzieć tylko tyle, że jeśli ktoś ma podobne objawy, powinien zgłosić się do lekarza. Jakiekolwiek działania na własną rękę często mogą być szkodliwe. Suplementy należy stosować wyłącznie zgodnie z treścią ulotki lub zaleceniami lekarza.

    Artykuł niestety jest utrzymany w konwencji „samopomoc chłopska”.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s